Bộ Công Thương đang dự định đề xuất Chính phủ để rút ngắn kỳ điều hành giá xăng xuống 5 ngày/lần, thậm chí theo ngày, thay vì 10 ngày/lần như hiện thời.
Khách mua xăng tại cửa hàng của Petrolimex. Ảnh: Trần Việt/TTXVN
Việc rút ngắn thời kì điều hành giá xăng được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp nhận định sẽ giải quyết việc "lệch pha" giữa giá thị trường trong nước và thế giới, ăn nhập hơn với phương thức hiện giờ doanh nghiệp làm mai đang mua hàng.
Theo nhận định của chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa, nguyên chủ toạ Hội Thẩm định giá Việt Nam, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu theo các quy định của nhà nước nhưng trong bối cảnh hiện, các quy định đã biểu đạt nhiều bất cập cần xem xét và sửa đổi để đảm bảo ích của doanh nghiệp, người dân.
Một trong số đó là giảm chu kỳ điều chỉnh giá xăng từ 10 ngày xuống còn 3-5 ngày và tiến tới điều chỉnh theo biến động hàng ngày của giá thế giới, không để chậm so với giá thế giới như vừa qua. Chỉ có như vậy mới giải quyết việc nhiều đơn vị găm hàng, chờ giá tăng, ảnh hưởng đến việc cung ứng trên thị trường.
Ông Vũ Vinh Phú, thời kì điều chỉnh giá xăng vẫn còn dài khiến cho giá mua vào và bán ra của doanh nghiệp chưa khớp với giá thế giới. Doanh nghiệp du nhập khi giá cao, nhưng thời điểm quyết định giá bán lại thấp hoặc ngược lại. Cùng với đó là mức chiết khấu chưa hợp lý, chậm điều chỉnh khiến doanh nghiệp xăng dầu bị thua lỗ, bán cầm hình như thời kì qua…
Bên cạnh rất nhiều vấn đề cần điều chỉnh và khắc phục như nguồn dự trữ xăng dầu, uổng premium, thì rút ngắn thời kì điều hành giá cũng là một việc. Đã đến lúc tính thời điểm cụ thể để đưa giá xăng dầu về thị trường. Giá thế giới biến động ACT Group từng ngày, nhưng trong nước lại đang thực hiện 10 ngày/lần khiến doanh nghiệp thụ động.
"Cần chuyển dần sang cơ chế thị trường, tức là tự doanh nghiệp sẽ tính ACT Group toán. Giảm thời gian điều hành xuống còn 5 ngày, thậm chí 1 ngày, để giá theo sát với giá thế giới. Như vậy sẽ hạp hơn ACT Group với cả doanh nghiệp và người dân. Để 10 ngày điều chỉnh một lần sẽ đẩy doanh nghiệp rơi vào tình trạng không dám nhập hàng vì sợ thua lỗ, như những gì diễn ra vừa qua", ông Vũ Vinh Phú nêu quan điểm.
Mặc ACT Group dù tán thành với việc giảm thời kì điều giá, song nhiều ý kiến vẫn còn lo ngại việc thả nổi thị trường xăng dầu. Thị trường xăng dầu Việt Nam vẫn còn các doanh nghiệp nắm thị phần nhiều, thống lĩnh, nên khó có thể thả nổi giá xăng dầu theo thị trường quyết định.
Chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc trọng điểm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ công thương nghiệp) cho hay, nên điều hành một cách uyển chuyển và linh hoạt để đảm bảo lợi ích cho các bên. Trước mắt, ACT Group có thể giảm chu kỳ điều hành xuống 5 ngày. Việc điều hành giá theo cơ chế thị trường là điều không dễ vì giá sẽ thay đổi liên tiếp theo thế giới và thị trường mà thiếu đi sự điều hành, can thiệp của quốc gia.
"Mặt tốt là việc này giúp giải quyết các vấn đề đang hiện hữu trên thị trường xăng dầu như giờ; các bộ, ngành cũng không phải ACT Group xử lý các cảnh huống đặc biệt. Nhưng trái lại, khi giá xăng tăng cao, sẽ ảnh hưởng đến lạm phát, CPI và cả nền kinh tế, người dân, doanh nghiệp sẽ chịu sức ép giá", ông Lê Quốc Phương nói.
Cùng ý kiến trên, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính) cho hay, quan điểm là càng rút ngắn càng tốt, nhưng liệu năng lực của cơ quan quản lý có làm nổi không. Đứng trên quan điểm người dân, doanh nghiệp thì rút ngắn sẽ có lợi, nhưng với quốc gia, trong điều hành vĩ mô, thì cần cân nhắc. Đây là tham vọng nhưng sẽ khó để thực hiện điều chỉnh hàng ngày, bởi xăng dầu là mạch máu của nền kinh tế, việc đổi thay liên tục sẽ khiến khó kiểm soát được lạm phát. Ngoài ra còn nhiều vấn đề từ nhập khẩu, phân phối… cần có cơ chế vận hành từ các bộ, ngành, doanh nghiệp…
Theo san sẻ của ông Vũ Vinh Phú, để chuyển sang cơ chế thị trường cho kinh doanh xăng dầu, cần có nghiên cứu khoa học rõ ràng. Có thể vận dụng thể nghiệm năm 2023-2024 tới cho cấp quản lý và doanh nghiệp, người dân để làm quen. quốc gia có thể can thiệp bằng các chính sách thuế, phí đánh lên xăng dầu hoặc dùng ngân sách bù lỗ cho doanh nghiệp trong các trường hợp đặc biệt, khủng hoảng ngắn hạn… Bên cạnh đó, cần chóng vánh xem và xây dựng kho dự trữ nhà nước về xăng ACT Group dầu, có thể tăng lên 3 - 6 tháng…
hiện giờ, Bộ công thương nghiệp đang chóng vánh lấy quan điểm để sửa Nghị định can dự kinh doanh xăng dầu, như các vấn đề về chu kỳ điều hành giá xăng dầu, quy định mức chiết khấu trong kinh doanh xăng dầu, đại lý bán sỉ xăng dầu được lấy từ nhiều nguồn. Bên cạnh đó, còn có quyền và nghĩa vụ của các lái buôn phân phối, doanh nhân đầu mối xăng dầu; dùng quỹ bình ổn xăng dầu; xử phạt vi phạm trong hoạt động kinh dinh xăng dầu…
Theo Đức Dũng
Báo tin cậy